---
title: วิธีใช้คู่มือและสัญลักษณ์
description: โครงสร้างสามระยะของคู่มือ กล่องเนื้อหาห้าประเภท วันตัดข้อมูลกฎเกณฑ์ และสัญลักษณ์ที่ใช้ทั้งเล่ม
inline_math: true
---

# วิธีใช้คู่มือและสัญลักษณ์

<p class="lead">คู่มือนี้จัดเนื้อหาตาม “ช่วงเวลาของความเสี่ยง” ไม่ใช่ตามประเภทสินทรัพย์ ระยะสั้นถามว่าตลาดปกติทำให้ขาดทุนได้เท่าไร ระยะกลางถามว่ารอดจาก shock รุนแรงได้ไหม และระยะยาวถามว่าความเสียหายลึกและยาวนานแค่ไหน</p>

<p class="source-note">อ้างอิงต้นฉบับ: หน้า 1–2 · <a href="downloads/market-risk-handbook.pdf#page=2">เปิด PDF หน้า 1</a></p>

## โครงสร้างคู่มือ

- **Part I การติดตามระยะสั้น (short-term monitoring)** ช่วง 1 วันถึง 1 เดือน ครอบคลุมภาษาความน่าจะเป็น, VaR และ ES, แบบจำลองความผันผวน, Historical simulation, การปรับแก้กรณีไม่เป็น Normal และ Backtesting พร้อมกรณีศึกษา S&amp;P 500 ที่ทำซ้ำได้
- **Part II การทดสอบระยะกลาง (medium-term testing)** ช่วงหลายสัปดาห์ถึง 1 ปี ครอบคลุม Stress testing แบบ sensitivity, historical, hypothetical, reverse และ liquidity stress test
- **Part III การทดสอบระยะยาว (long-term testing)** เกิน 1 ปี ครอบคลุมการวิเคราะห์ Drawdown และ Scenario analysis หลายช่วงเวลา

แต่ละ Part สรุปข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องของ AIFMD, UCITS และ MiFID II ไว้ท้าย Part

## กล่องเนื้อหาห้าประเภท

ต้นฉบับใช้กล่องสีห้าแบบซ้ำตลอดเล่ม เว็บนี้คงไว้ด้วยชื่อภาษาไทยดังนี้

<div class="box-legend">
<p><span class="box-chip box-deep">เจาะลึก</span> <strong>Deep dive</strong> ทฤษฎีที่ผู้เริ่มต้นคำนวณได้ แต่มักอธิบายเหตุผลไม่ได้</p>
<p><span class="box-chip box-practice">ในทางปฏิบัติ</span> <strong>In practice</strong> รายละเอียดที่เอกสารต้นทางเว้นไว้ แต่ธนาคารหรือกองทุนจริงต้องตัดสินใจ</p>
<p><span class="box-chip box-pitfall">ข้อควรระวัง</span> <strong>Pitfall</strong> ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยทั้งด้านการคำนวณและแนวคิด รวมถึงจุดพิมพ์ผิดในเอกสารต้นทาง</p>
<p><span class="box-chip box-example">ตัวอย่างคำนวณ</span> <strong>Worked example</strong> ตัวอย่างเชิงตัวเลขที่คำนวณครบทุกขั้น</p>
<p><span class="box-chip box-regulatory">เทียบกฎเกณฑ์</span> <strong>Regulatory mapping</strong> ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องใน AIFMD, UCITS และ MiFID II</p>
</div>

<div class="box box-pitfall">
<p class="box-label">วันตัดข้อมูล · เนื้อหากฎเกณฑ์ ณ 30 กันยายน 2026</p>

เนื้อหาด้านกฎเกณฑ์สะท้อนกฎและข้อมูลสาธารณะ ณ วันที่ 30 กันยายน 2026 เรื่องต่อไปนี้ยังเปลี่ยนแปลงอยู่ ควรตรวจข้อความฉบับล่าสุดก่อนใช้

1. มาตรการ Level 2 ของ AIFMD II และแบบรายงานต่อผู้กำกับดูแลแบบใหม่ (คาดว่าหลังตุลาคม 2027)
2. กฎ UCITS และ AIF Rulebook ฉบับปรับปรุงของ Central Bank of Ireland
3. การบังคับใช้ FRTB ของสหภาพยุโรปตั้งแต่ 1 มกราคม 2027 และการผ่อนผันช่วงเปลี่ยนผ่านถึงสิ้นปี 2029
4. แนวปฏิบัติและมาตรฐานทางเทคนิคของ ESMA เรื่องเครื่องมือบริหารสภาพคล่องและกรอบการรายงานแบบบูรณาการ

</div>

## สารบัญตามต้นฉบับ

| Part I ติดตามความเสี่ยงระยะสั้น | Part II–III และส่วนท้าย |
|---|---|
| [1 พื้นฐาน: ผลตอบแทน ความผันผวน การปรับตามเวลา](foundations.md) | [10 Stress testing: ทฤษฎี](stress-testing-theory.md) |
| [2 VaR ในฐานะเปอร์เซ็นไทล์](var-as-percentile.md) | [11 Stress testing: ปฏิบัติและตัวอย่าง](stress-testing-practice.md) |
| [3 Expected Shortfall และ coherence](expected-shortfall.md) | [12 กฎเกณฑ์การทดสอบระยะกลาง](medium-term-regulation.md) |
| [4 ความผันผวน: rolling window, EWMA, GARCH](volatility-models.md) | [13 Drawdown: ทฤษฎีและปฏิบัติ](drawdown.md) |
| [5 Historical และ filtered historical simulation](historical-simulation.md) | [14 Scenario analysis: ทฤษฎีและปฏิบัติ](scenario-analysis.md) |
| [6 วิธี VaR: non-Normal, simulation, decomposition, curves](var-methods.md) | [15 กฎเกณฑ์การทดสอบระยะยาว](long-term-regulation.md) |
| [7 Backtesting: ขั้นตอน การทดสอบ สัญญาณไฟ](backtesting.md) | [16 กรอบบูรณาการ checklist และ errata](integrated-framework.md) |
| [8 กฎเกณฑ์ความเสี่ยงระยะสั้น](short-term-regulation.md) | [17 การรายงาน AIFMD Annex IV ทีละขั้น](aifmd-annex-iv.md) |
| [9 กรณีศึกษาที่ทำซ้ำได้](case-studies.md) | [18 กองทุนที่ใช้อนุพันธ์มาก (รวม CSA)](derivative-funds.md) |
| | [ภาคผนวก: Python, Excel](appendices.md), [อภิธานศัพท์](glossary.md) |

## กรอบสามช่วงเวลา (three-horizon framework)

| | ติดตามระยะสั้น | ทดสอบระยะกลาง | ทดสอบระยะยาว |
|---|---|---|---|
| ช่วงเวลา | 1 วัน – 1 เดือน | หลายสัปดาห์ – 1 ปี | 1 – 10 ปี |
| คำถาม | ในตลาดปกติขาดทุนได้เท่าไร | รอดจาก shock ที่รุนแรงแต่เป็นไปได้ไหม | ขาดทุนลึกและยาวนานได้แค่ไหน |
| เครื่องมือ | VaR, ES, ความผันผวน, Backtesting | Sensitivity, historical, hypothetical, reverse, liquidity stress tests | Drawdown, scenario หลายช่วงเวลา, Monte Carlo |
| ฐานคิด | การแจกแจง, ควอนไทล์ | Scenario แบบมีเงื่อนไข, sensitivity | Path dependence, narrative, simulation |
| ความถี่ | รายวัน; backtest รายเดือน | รายเดือนถึงรายไตรมาส | รายไตรมาสถึงรายปี |
| กฎสำคัญ | UCITS global exposure; ขีดจำกัดและ leverage ของ AIFMD; PRIIPs MRM; รายงานขาดทุน 10% ของ MiFID | Stress test ของ UCITS/AIFMD; ESMA LST guidelines; IFD internal capital | MiFID product scenario analysis; PRIIPs performance scenarios; HWM; sustainability risk |

## สัญลักษณ์ (Notation)

| สัญลักษณ์ | ความหมาย |
|---|---|
| $X$ | กำไรขาดทุน (P&amp;L) หรือผลตอบแทนของพอร์ต เป็นตัวแปรสุ่ม ขาดทุนมีค่าติดลบ |
| $L=-X$ | ผลขาดทุนที่เขียนเป็นจำนวนบวก |
| $c,\ \alpha=1-c$ | ระดับความเชื่อมั่น (เช่น 99%) และความน่าจะเป็นของหาง (เช่น 1%) |
| $F_X(x)=\Pr(X\le x)$ | ฟังก์ชันการแจกแจงสะสม (CDF) |
| $\Phi,\ \varphi,\ \Phi^{-1}$ | CDF, PDF และ inverse CDF (quantile function) ของ Normal มาตรฐาน |
| $\mu,\ \sigma$ | ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของผลตอบแทน (รายวัน ถ้าไม่ระบุอื่น) |
| $u_t,\ r_t$ | log-return ของวัน $t$: $\ln(S_t/S_{t-1})$ |
| $h$ (หรือ $T$) | ระยะถือครอง / ช่วงเวลาความเสี่ยงเป็นวัน เช่น 1D, 10D |
| $n$ | ความยาวหน้าต่างประมาณค่า (จำนวนข้อมูล) ไม่เกี่ยวกับ $h$ |
| $S,\ K$ | พารามิเตอร์ความเบ้และ excess kurtosis ของ Cornish–Fisher |
| $\gamma_1,\ \gamma_2$ | ความเบ้และ excess kurtosis ของตัวอย่าง |
| $T,\ x$ (backtest) | จำนวนการเปรียบเทียบที่ใช้ได้ และจำนวนครั้งที่ขาดทุนเกิน VaR (breach) |

<div class="box box-pitfall">
<p class="box-label">ข้อควรระวัง · เครื่องหมายบวกลบ (sign conventions)</p>

ตามแนวของคอร์สต้นทาง สูตรในคู่มือเขียน VaR เป็น **เปอร์เซ็นไทล์ของผลตอบแทนที่ติดลบ** (เช่น $-2.33\sigma$) และนับว่าเกิด breach เมื่อผลตอบแทนจริงต่ำกว่า VaR ส่วนรายงานและผู้กำกับดูแลมักระบุ VaR และ ES เป็น **จำนวนผลขาดทุนที่เป็นบวก** สองแบบต่างกันแค่เครื่องหมาย แต่ตัวเปรียบเทียบใน Excel (`<` กับ `>`) เป็นต้นเหตุความผิดพลาดคลาสสิก ให้ใช้แบบเดียวต่อหนึ่งชีตและเขียนระบุไว้ที่หัวตาราง

</div>