อภิธานศัพท์
เรียบเรียงจากภาคผนวก C ของต้นฉบับ (หน้า 49–50) และเพิ่มคำพื้นฐานบางคำที่ใช้ในเว็บ (เช่น log-return และกฎรากที่สองของเวลา) แต่ละคำมีความหมายสั้น ๆ และลิงก์กลับไปยังส่วนที่อธิบายในบทเรียน
VaR, ES และความน่าจะเป็น
Value at Risk (VaR)
เปอร์เซ็นไทล์ของผลขาดทุนที่ระดับความเชื่อมั่นและช่วงเวลาที่กำหนด อ่านเพิ่ม: บทที่ 2
Expected Shortfall (ES), CVaR
ผลขาดทุนเฉลี่ยในส่วนที่เลย VaR หรือค่าเฉลี่ยของเปอร์เซ็นไทล์ในหาง อ่านเพิ่ม: บทที่ 3
Quantile / percentile
จุดที่ความน่าจะเป็นสะสมถึงระดับที่กำหนด อ่านเพิ่ม: §2.1
Inverse CDF (quantile function)
ฟังก์ชันที่แปลงความน่าจะเป็นกลับเป็นค่า VaR คือการเปิดตาราง CDF ทางย้อนกลับ อ่านเพิ่ม: §2.1
Supremum / infimum
ขอบบนที่น้อยที่สุด / ขอบล่างที่มากที่สุด ทำให้ VaR มีคำตอบเดียวแม้ CDF เป็นขั้นบันได อ่านเพิ่ม: §2.1
Subadditivity
การรวมพอร์ตไม่เพิ่มความเสี่ยง: ρ(X+Y) ≤ ρ(X)+ρ(Y) อ่านเพิ่ม: §3.4
Coherent risk measure
มาตรวัดความเสี่ยงที่ผ่านสัจพจน์สี่ข้อของ Artzner et al. (1999) ES ผ่าน แต่ VaR โดยทั่วไปไม่ผ่าน อ่านเพิ่ม: §3.4
Log-return
ผลตอบแทน ln(S_t/S_{t−1}) ซึ่งบวกกันได้ตามเวลา จึงเป็นฐานของกฎรากที่สองของเวลา อ่านเพิ่ม: บทที่ 1
Square-root-of-time rule
การขยายความผันผวนรายวันเป็น h วันด้วย √h ใช้ได้เมื่อผลตอบแทนไม่มีสหสัมพันธ์และความแปรปรวนคงที่ อ่านเพิ่ม: §1.3
Skewness / excess kurtosis
โมเมนต์มาตรฐานอันดับสามและสี่ excess kurtosis คือ kurtosis ลบ 3 อ่านเพิ่ม: §6.1
Cornish–Fisher expansion
การปรับควอนไทล์ Normal ด้วยพารามิเตอร์ความเบ้ S และความโด่ง K เพื่อรับหางหนา มีขอบเขตที่ใช้ได้ อ่านเพิ่ม: §6.1
Generalised Pareto distribution (GPD)
การแจกแจงลิมิตของผลขาดทุนส่วนที่เกิน threshold สูง ใช้ใน EVT เพื่อประมาณหางไกล อ่านเพิ่ม: §6.3
ความผันผวนและ simulation
EWMA
ค่าเฉลี่ยเคลื่อนที่ถ่วงน้ำหนักแบบเอ็กซ์โพเนนเชียล น้ำหนักลดลงตาม λ ทำให้ไม่มี ghost effect อ่านเพิ่ม: §4.2
Half-life
จำนวนวันที่น้ำหนักลดลงครึ่งหนึ่ง: ln 0.5 / ln λ อ่านเพิ่ม: §4.2
Plateau effect / ghost effect
VaR ที่เป็นขั้นบันไดจากหน้าต่างน้ำหนักเท่ากัน และการตกฮวบเมื่อ shock หลุดออกจากหน้าต่าง อ่านเพิ่ม: §5.2
Historical simulation (HS)
ประเมินมูลค่าพอร์ตวันนี้ใหม่ภายใต้การเคลื่อนไหวของปัจจัยในอดีต แล้วใช้ควอนไทล์เชิงประจักษ์ อ่านเพิ่ม: §5.1
Filtered historical simulation (FHS)
HS บนผลตอบแทนที่ devolatilise ด้วย vol ของวันนั้นแล้ว revolatilise ด้วย vol ของวันนี้ อ่านเพิ่ม: §5.3
Procyclicality
การที่มาตรวัดความเสี่ยงต่ำในช่วงสงบและพุ่งในวิกฤต จึงขยายวัฏจักร เช่น margin call ที่กระจุกตัว อ่านเพิ่ม: §5.4
Parametric / historical / Monte Carlo VaR
สามกรอบของ VaR ต่างกันที่ที่มาของการแจกแจง: สมมติ จากอดีต หรือจำลอง อ่านเพิ่ม: §6.5
Marginal / component / incremental VaR
อนุพันธ์ของ VaR ต่อสถานะ ส่วนแบ่ง VaR ของสถานะ และการเปลี่ยน VaR จากการซื้อขายใหม่ อ่านเพิ่ม: §6.6
Unsmoothing (Geltner)
การคืนความผันผวนที่ถูกซ่อนไว้ในผลตอบแทนจากราคาประเมิน อ่านเพิ่ม: §6.7
Multi-factor model / factor exposure
อธิบายผลตอบแทนของสินทรัพย์จำนวนมากด้วยปัจจัยร่วมไม่กี่ตัว พร้อม exposure ต่อแต่ละปัจจัย อ่านเพิ่ม: §6.8
Specific (idiosyncratic) risk
ความเสี่ยงส่วนที่เหลือซึ่งปัจจัยร่วมอธิบายไม่ได้ อ่านเพิ่ม: §6.8
Backtesting และกฎเกณฑ์
Backtesting / breach / exception
การเทียบ VaR ที่พยากรณ์ไว้กับผลที่เกิดจริง breach คือวันที่ผลขาดทุนเกิน VaR อ่านเพิ่ม: บทที่ 7
Eligible comparisons
จำนวนวันที่มีทั้ง VaR และผลตอบแทนที่เกิดจริงให้เทียบกัน อ่านเพิ่ม: §7.2
Unconditional / conditional coverage
ความถี่ของ breach ถูกต้อง / ความถี่ถูกต้องและ breach เป็นอิสระต่อกัน อ่านเพิ่ม: §7.4–7.5
Traffic-light approach
จัดเขตเขียว/เหลือง/แดงตามจำนวน breach ด้วยความน่าจะเป็นสะสม 95% และ 99.99% อ่านเพิ่ม: §7.3
Fundamental Review of the Trading Book (FRTB)
กรอบความเสี่ยงด้านตลาดของ Basel III ใช้ ES 97.5% และ liquidity horizon อ่านเพิ่ม: §8.4
Internal models approach (IMA) / standardised approach (SA)
สองวิธีคำนวณทุนความเสี่ยงด้านตลาด: แบบจำลองภายในที่ได้รับอนุมัติ หรือสูตรมาตรฐานของผู้กำกับดูแล อ่านเพิ่ม: §8.4
HPL / APL / RTPL
P&L สมมุติ P&L จริง และ P&L ตามทฤษฎีความเสี่ยงภายใต้ FRTB อ่านเพิ่ม: §8.5
P&L attribution (PLA) test
การทดสอบความสอดคล้องระหว่าง RTPL กับ HPL ด้วย Spearman และ Kolmogorov–Smirnov อ่านเพิ่ม: §8.5
Absolute / relative VaR (UCITS)
VaR ≤ 20% ของ NAV / VaR ของกองทุนต่อพอร์ตอ้างอิง ≤ 2 อ่านเพิ่ม: §8.1
Tracking-error VaR
VaR ของผลตอบแทนส่วนเกินเทียบดัชนีอ้างอิง ต่างจาก relative VaR อ่านเพิ่ม: §8.1
Reference portfolio (UCITS)
ดัชนีอ้างอิงที่ไม่มี leverage สำหรับ relative VaR อ่านเพิ่ม: §8.1
Stressed VaR (sVaR)
VaR ที่ calibrate บนช่วงเวลาที่ตึงเครียด อ่านเพิ่ม: §8.4
Global exposure (UCITS)
ความเสี่ยงจากอนุพันธ์ที่วัดด้วย commitment approach หรือ VaR อ่านเพิ่ม: §8.1
Gross / commitment method (AIFMD)
สองวิธีคำนวณ leverage: ไม่หักกลบ / มีการหักกลบและ hedge อ่านเพิ่ม: §8.2
Netting / hedging arrangements
สองทางในการหักล้าง exposure ภายใต้ commitment approach อ่านเพิ่ม: §8.6
Duration netting
การหักกลบอนุพันธ์อัตราดอกเบี้ยบางส่วนข้าม bucket ครบกำหนด อ่านเพิ่ม: §8.6
Sum of notionals
ฐาน leverage ที่กองทุน UCITS แบบ VaR ต้องเปิดเผย อ่านเพิ่ม: §18.3
VaR-equivalent volatility (VEV)
ความผันผวนเทียบเท่าที่ได้จาก VaR ใช้กำหนดชั้นความเสี่ยงของ PRIIPs อ่านเพิ่ม: §6.2
Summary risk indicator (SRI)
ชั้นความเสี่ยง 1–7 ของ PRIIPs ที่รวมความเสี่ยงด้านตลาดและเครดิต อ่านเพิ่ม: §8.3
Sensitivities-based method (SBM) / ISDA SIMM
แบบจำลอง sensitivity ต่อปัจจัยที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ใช้ใน FRTB SA และ initial margin อ่านเพิ่ม: §6.8
Risk factor eligibility test (RFET)
การทดสอบว่าปัจจัยเสี่ยงหนึ่งเข้าแบบจำลองภายในได้หรือไม่ อ่านเพิ่ม: §6.8
Stress testing และสภาพคล่อง
Stress test / sensitivity analysis
P&L ภายใต้ shock ที่กำหนด ไม่มีความน่าจะเป็นกำกับ อ่านเพิ่ม: บทที่ 10
Taylor expansion
การประมาณด้วยพหุนามที่สร้างจากอนุพันธ์ เช่น delta-gamma หรือ duration-convexity อ่านเพิ่ม: §10.3.1
Full revaluation
คำนวณราคาใหม่ด้วยแบบจำลองประเมินมูลค่าภายใต้ข้อมูลตลาดที่ถูก shock อ่านเพิ่ม: §10.3.2
Sticky strike / sticky moneyness
สองกฎว่าพื้นผิว vol ขยับตาม spot อย่างไร อ่านเพิ่ม: §10.3.2
Barrier option / autocallable
ผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นกับเส้นทางซึ่งพบบ่อย อ่านเพิ่ม: §10.3.2
Common random numbers
ใช้ตัวเลขสุ่มชุดเดียวกันสำหรับการประเมินมูลค่าฐานและหลัง shock ใน Monte Carlo อ่านเพิ่ม: §10.3.2
Reverse stress test
หา scenario ที่เป็นไปได้มากที่สุดซึ่งทำให้เกิดผลขาดทุนที่รับไม่ได้ อ่านเพิ่ม: §10.5
Mahalanobis distance
ระยะทางในหน่วยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานที่คำนึงถึงสหสัมพันธ์ อ่านเพิ่ม: §10.5
Liquidity stress test (LST)
stress ด้านการขายสินทรัพย์และการไถ่ถอน อ่านเพิ่ม: §10.6
Coverage ratio
สินทรัพย์ที่ขายได้ภายในช่วงเวลา ÷ การไถ่ถอนภายใต้ stress อ่านเพิ่ม: §10.6
Liquidity management tool (LMT)
gates, swing pricing, anti-dilution levies และเครื่องมืออื่นในการบริหารสภาพคล่อง อ่านเพิ่ม: §10.6
Swing pricing
การปรับ NAV ตามกระแสเงินสุทธิ เพื่อผลักต้นทุนการซื้อขายไปที่ผู้ไถ่ถอน อ่านเพิ่ม: §10.6
Drawdown และ scenario
Drawdown / maximum drawdown (MDD)
การลดลงจากจุดสูงสุดสะสม และค่าที่มากที่สุดในช่วงเวลา อ่านเพิ่ม: บทที่ 13
Time under water
เวลาตั้งแต่ยอดจนกลับถึงยอดใหม่ อ่านเพิ่ม: §13.1
High-water mark (HWM)
NAV สูงสุดจนถึงปัจจุบัน อ่านเพิ่ม: §13.1
Calmar ratio / Ulcer index
ผลตอบแทนปรับด้วย drawdown และมาตรวัดความเจ็บปวดที่รวมความลึกและความยาวนาน อ่านเพิ่ม: §13.1
Reflection principle
ความน่าจะเป็นที่จะแตะระดับหนึ่งเป็นสองเท่าของความน่าจะเป็นที่จะจบต่ำกว่าระดับนั้น อ่านเพิ่ม: §13.2
Scenario analysis
การวิเคราะห์เส้นทางหลายช่วงเวลาที่ขับเคลื่อนด้วยเรื่องเล่า อ่านเพิ่ม: บทที่ 14
Performance scenarios (PRIIPs)
scenario stress, unfavourable, moderate และ favourable ใน KID อ่านเพิ่ม: §14.5
Recommended holding period (RHP)
ช่วงเวลาสำหรับ PRIIPs scenario และ SRI อ่านเพิ่ม: §14.5
คู่สัญญา margin และ CSA
CE / PFE / EE
มาตรวัด exposure ต่อคู่สัญญาสามแบบ: ปัจจุบัน ควอนไทล์สูงในอนาคต และค่าเฉลี่ยในอนาคต อ่านเพิ่ม: §8.7
Credit valuation adjustment (CVA)
การปรับมูลค่าสำหรับโอกาสที่คู่สัญญาผิดนัด อ่านเพิ่ม: §8.7
Wrong-way risk
ความน่าจะเป็นผิดนัดเพิ่มขึ้นพร้อม exposure อ่านเพิ่ม: §8.7
Variation / initial margin (VM / IM)
การชำระ MtM รายวัน / หลักประกันสำหรับความเสี่ยงช่วงปิดสถานะ อ่านเพิ่ม: §18.5
Margin coverage ratio
เงินสดและหลักประกันที่ใช้ได้ ÷ margin call ภายใต้ stress อ่านเพิ่ม: §18.5
Pin risk / gap risk
spot ใกล้ strike ณ ครบกำหนด / ราคากระโดดไม่ต่อเนื่อง อ่านเพิ่ม: §18.4
Independent price verification (IPV)
การตรวจการประเมินมูลค่าโดยอิสระจากฝ่ายซื้อขาย อ่านเพิ่ม: §18.2
Credit Support Annex (CSA)
ภาคผนวกของ ISDA ที่กำหนดการแลกหลักประกัน อ่านเพิ่ม: §18.9
Threshold / minimum transfer amount (MTA)
วงเงินที่ไม่ต้องมีหลักประกัน / จำนวน call ขั้นต่ำ อ่านเพิ่ม: §18.9
Credit Support Amount
max(exposure − threshold ± independent amounts, 0) อ่านเพิ่ม: §18.9.1
Margin period of risk (MPOR)
เวลาตั้งแต่ผิดนัดจนปิดสถานะ อ่านเพิ่ม: §18.9.1
Collateral coverage
หลักประกันหลัง haircut ÷ exposure อ่านเพิ่ม: §18.9.2
Additional termination event (ATE)
เหตุยุติสัญญาก่อนกำหนด เช่น NAV ลดลงเกินเกณฑ์ อ่านเพิ่ม: §18.9
เส้นอัตราผลตอบแทน
Discount / projection curve
สองบทบาทของเส้นในการตั้งราคาแบบหลายเส้น: คิดลดตามหลักประกัน และฉายอัตราลอยตัว อ่านเพิ่ม: §6.9
Bootstrapping
การแก้หา discount factor ทีละ tenor ต่อเนื่องกัน อ่านเพิ่ม: §6.9
Key-rate DV01
P&L เมื่อขยับ tenor เดียว 1bp อ่านเพิ่ม: §6.9
Principal component analysis (PCA)
level, slope และ curvature ของการเคลื่อนไหวของเส้น อ่านเพิ่ม: §6.9